مروری بر مجموعه مقررات احتیاطی در مؤسسات اعتباری جلد اول: درآمدی بر مفاهیم مقررات احتیاطی و ریسک

پیشگفتار 1 ..................................................................................................................

5

پیشگفتار 2 ..................................................................................................................

7

مقدمه نویسندگان .....................................................................................................

9

نقشه راه مطالعه ........................................................................................................

13

فصل یکم: اقتصاد مقررات و نظارت شبکه بانکی ..........................................

19

مقدمه ..............................................................................................................................

21

1-1- بانک­ها و مقررات بانکی .......................................................................................

22

1-1-1- چرا بانک­ها خاص هستند؟ ..............................................................................

22

2-1-1- چرا مقررات صنعت بانکداری نسبت به سایر صنایع خاص است؟ ..................

32

2-1- نهادهای بین­المللی درگیر تنظیم مقررات و نظارت بانکی ...................................

36

1-2-1- بانک تسویه بین­المللی ....................................................................................

37

2-2-1- کمیته نظارت بانکی بال ..................................................................................

44

3-2-1- هیئت خدمات مالی اسلامی ............................................................................

52

4-2-1- سازمان حسابداری و حسابرسی مؤسسات مالی اسلامی ................................

52

3-1- خلاصه فصل اول .................................................................................................

54

4-1- خودآزمایی فصل اول ...........................................................................................

57

فصل دوم: درآمدی بر مفاهیم پایه ریسک ........................................................

59

مقدمه ..............................................................................................................................

61

1-2- تعریف و مفهوم ریسک ........................................................................................

62

1-1-2- ریسک چیست؟ ...............................................................................................

62

عنوان

صفحه

2-1-2- عدم­اطمینان چیست؟ ........................................................................................

65

3-1-2- مفهوم اکسپوژر ................................................................................................

68

4-1-2- ریسک و خطر .................................................................................................

70

5-1-2- موقعیت­های ریسکی .......................................................................................

70

2-2- ویژگی­های ریسک ...............................................................................................

72

3-2- رابطه ریسک و بازده ............................................................................................

73

4-2- انواع ریسک برحسب سطح تأثیرگذاری ...............................................................

75

5-2- انواع ریسک خاص کسب­وکار مؤسسات اعتباری ................................................

76

6-2- اثر متقابل ریسک­ها .............................................................................................

81

7-2- مدیریت ریسک ....................................................................................................

83

1-7-2- مفهوم مدیریت ریسک ....................................................................................

83

2-7-2- فرایند مدیریت ریسک .....................................................................................

85

3-7-2- فرایند مدیریت ریسک در اسناد کمیته بال .....................................................

86

4-7-2- عدم­تقارن در ریسک مؤسسات اعتباری و اهداف مدیریت ریسک .................

88

5-7-2- روش­های جبران ریسک .................................................................................

89

6-7-2- سطوح مدیریت ریسک ....................................................................................

92

7-7-2- مدیریت ریسک؛ یک موضوع موقتی یا یک فرایند مستمر؟ ..........................

93

8-2- خلاصه فصل دوم ................................................................................................

93

9-2- خودآزمایی فصل دوم ...........................................................................................

95

فصل سوم: ریسک­های خاص کسب­وکار بانکی .............................................

97

مقدمه ..............................................................................................................................

99

1-3- ریسک اعتباری ....................................................................................................

100

1-1-3- ریسک اعتباری در مجموعه مقررات کمیته بال .............................................

101

2-1-3- مفهوم ریسک اعتباری ....................................................................................

103

عنوان

صفحه

3-1-3- منشأ ریسک اعتباری .......................................................................................

104

4-1-3- سنجش ریسک اعتباری ..................................................................................

105

5-1-3- رهنمودها و دستورالعمل­های بانک مرکزی ج.ا.ا. در حوزه ریسک اعتباری ...

111

2-3- ریسک بازار ..........................................................................................................

113

1-2-3- ریسک بازار در مجموعه مقررات کمیته بال ...................................................

116

2-2-3- تعریف ریسک بازار ..........................................................................................

120

3-2-3- انواع ریسک بازار .............................................................................................

121

4-2-3- روش­های سنجش ریسک بازار .......................................................................

124

5-2-3- رهنمودها و دستورالعمل­های بانک مرکزی ج.ا.ا. در حوزه ریسک بازار .........

127

3-3- ریسک عملیاتی ....................................................................................................

127

1-3-3- ریسک عملیاتی در مجموعه مقررات کمیته بال .............................................

128

2-3-3- تعریف ریسک عملیاتی ....................................................................................

130

3-3-3- مصادیق (رویدادهای) مؤثر بروز ریسک عملیاتی ...........................................

133

4-3-3- سنجش ریسک عملیاتی .................................................................................

135

5-3-3- رهنمودها و دستورالعمل­های بانک مرکزی ج.ا.ا. در حوزه ریسک عملیاتی ...

138

4-3- ریسک نقدینگی ...................................................................................................

140

1-4-3- ریسک نقدینگی در اسناد کمیته بال ...............................................................

140

2-4-3- تعریف و منشأ ریسک نقدینگی .......................................................................

141

3-4-3- روش­های سنجش ریسک نقدینگی ...............................................................

143

4-4-3- رهنمودهای بانک مرکزی ...............................................................................

146

5-4-3- خلاصه فصل سوم ..........................................................................................

147

6-4-3- خودآزمایی فصل سوم .....................................................................................

151

فصل چهارم: ضوابط و مقررات احتیاطی در شبکه بانکی ایران ................

153

مقدمه ..............................................................................................................................

155

عنوان

صفحه

1-4- ناظران بانکی در کشور .........................................................................................

156

2-4- محیط قانونی شبکه بانکی کشور .........................................................................

158

3-4- گذار از مقررات تطبیقی به مقررات احتیاطی در نظارت بانکی ............................

164

4-4- مقررات احتیاطی در نظام بانکی ایران .................................................................

165

5-4- ادامه مسیر مجموعه مقررات احتیاطی مؤسسات اعتباری ...................................

168

6-4- خلاصه فصل چهارم ............................................................................................

172

منابع و مآخذ ...............................................................................................................

175